Οι Μαγεμένες της Θεσσαλονίκης. Η έκθεση των αντιγράφων
Στο πλαίσιο του εορτασμού της 80ης επετείου του, ο εκθεσιακός φορέας HELEXPO-ΔΕΘ, σε συνεργασία με άλλους τοπικούς φορείς, διοργάνωσαν ως πολιτιστική προσφορά προς την πόλη, έκθεση με τίτλο «Οι Μαγεμένες της Θεσσαλονίκης- Las Incantadas of Thessaloniki». Για τον σκοπό αυτό κατασκευάστηκαν και μεταφέρθηκαν στη Θεσσαλονίκη αντίγραφα των γλυπτών που είναι γνωστά με αυτό το όνομα και εκτίθενται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι. Στην έκθεση των αντιγράφων συνεργάστηκε σε επίπεδο αρχαιολογικής-μουσειολογικής υποστήριξης και σύνταξης των κειμένων της έκθεσης η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, υπό τον αν. προϊστάμενο δρ. Σταμάτιο Χονδρογιάννη, με τις αρχαιολόγους δρ Βασιλική Γ. Σταματοπούλου και Ζωή Μπίλη.
Η έκθεση φιλοξενήθηκε στο Περίπτερο 3 του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου Θεσσαλονίκης. Εγκαινιάστηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2015 από την υπηρεσιακή Πρωθυπουργό κα Βασιλική Θάνου και έληξε στις 8 Ιανουαρίου 2017 με εορταστική μουσική εκδήλωση. Κατά την τετράμηνη διάρκειά της, την επισκέφθηκαν περισσότερα από 200.000 άτομα και σχεδόν το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας της χώρας. Στη συνέχεια, οι διοργανωτές της έκθεσης ανέλαβαν τη φύλαξη των αντιγράφων με σκοπό την δώρισή τους στο Δημόσιο, όταν επιλεγεί ο χώρος στον οποίο θα τύχουν μόνιμης έκθεσης.
Ως κύριος στόχος της έκθεσης, πέρα από την παρουσίαση του ίδιου του μνημείου στο γενικό κοινό, ήταν η προσέγγισή του μέσα από τη διαχρονικότητα της παρουσίας του στο περιβάλλον της διαρκώς μεταβαλλόμενης πόλης και η πρόσληψή του από τον θρησκευτικά πολύχρωμο πληθυσμό που ζούσε στη σκιά του και που το αισθανόταν τόσο δικό του, ώστε σύσσωμος αντέδρασε στις εργασίες διαμελισμού και αποξήλωσής του. Οργανώθηκαν έτσι τρεις εκθεσιακοί πόλοι.
Στον πρώτο, η είσοδος στον εκθεσιακό χώρο υποδεχόταν τους επισκέπτες με τέσσερα banners αναρτημένα αέρινα από την οροφή, με τυπωμένες στις δύο όψεις τους τις γκραβούρες των αναγλύφων των Stuart και Revett, ως μια πρώτη παραπομπή στη μαγεία που συνδέεται με το μνημείο (εικ. 1). Στον πλάγιο τοίχο, τρία banners ξεκινούσαν την αφήγηση απαντώντας στα κύρια ερωτήματα των επισκεπτών, για τη μορφή, τη θέση και την ιστορία του μνημείου, με ένα γενικό- εισαγωγικό κείμενο με τίτλο «Οι «Μαγεμένες» της Θεσσαλονίκης». Ακολουθούσε η ενότητα με τίτλο «Ο θρύλος», που μετέφερε την λαϊκή παράδοση, αναδεικνύοντας την εθνογραφική πλευρά της ιστορίας του μνημείου στην οποία οφείλει και το όνομά του και στη συνέχεια ένα κείμενο για την εβραϊκή συνοικία Rogos, ανάμεσα στα ταπεινά σπίτια της οποίας υψωνόταν το μεγαλοπρεπές ερείπιο. Από την ενότητα αυτή ο επισκέπτης κατευθυνόταν στον κύριο χώρο της έκθεσης, έχοντας την ευκαιρία στη διαδρομή αυτή να δει γιγαντο-εκτυπώσεις των πιο χαρακτηριστικών χαρακτικών που σώζουν την εικόνα του μνημείου πριν την αποξήλωσή του.
Στον κύριο χώρο της αίθουσας, αναπτύχθηκε ο κεντρικός εκθεσιακός πόλος, όπου τοποθετήθηκαν τα υπόλευκα αντίγραφα των ανάγλυφων πεσσών, προβαλλόμενα σε μαύρο φόντο και τοποθετημένα σε ψηλές βάσεις, ώστε να προσεγγίζεται-κατά το δυνατόν- η αρχική γωνία θέασής τους (εικ. 2). Στους αντικρινούς τοίχους συνοδεύονταν από οκτώ banners, ένα για κάθε πλευρά των τεσσάρων πεσσών (εικ. 2-4), τοποθετημένα στο ύψος του επισκέπτη, με τις γκραβούρες των Stuart και Revett μαζί με δίγλωσσα κείμενα σχετικά με κάθε μυθολογική μορφή ή κάθε σύμπλεγμα και τον τρόπο απόδοσής τους στο συγκεκριμένο έργο, γραμμένα με τρόπο υπαινικτικό και όχι εξαντλητικό, ώστε να δίνεται η αφορμή για περαιτέρω προβληματισμό σχετικά με τον χαρακτήρα και τη σημειολογία των μυθολογικών παραστάσεων του μνημείου, τους δημιουργούς και τους αποδέκτες του.
Οι πληροφορίες και οι εντυπώσεις κλιμακώνονταν στην τρίτη ενότητα. Σε κεντρικό σημείο του χώρου προς την έξοδο, διαμορφώθηκε μικρή κυβική αίθουσα προβολής, οι εξωτερικές επιφάνειες της οποίας φιλοξένησαν κείμενο που εξιστορούσε την αρπαγή του μνημείου, γκραβούρες και τη μοναδική σωζόμενη φωτογραφία του από τον φωτογράφο Γ. Κολόμβο (© Pierre de Gigord-Kallimages) (εικ. 5). Στη μικρή αίθουσα προβαλλόταν το φιλμ της Ελ. Στούμπου-Κατσαμούρη, παραγωγής του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Μακεδονικών και Θρακικών Σπουδών 2010, με τίτλο «The Incantadas-Οι Μαγεμένες», το οποίο προσεγγίζει εθνογραφικά το μνημείο.
Με την έκθεση αυτή, τα γλυπτά του χαμένου αυτού μνημείου αφηγήθηκαν στους πολίτες της Θεσσαλονίκης την ιστορία τους και με αφορμή αυτά, φωτίστηκαν πτυχές του παρελθόντος και της κουλτούρας της πόλης, επιτυγχάνοντας αξιοζήλευτη επισκεψιμότητα και δημοσιότητα.
Σχετικές εικόνες
