Ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Αγιάσματος Αγίου Ιωάννη στη Θεσσαλονίκη

Ο αρχαιολογικός χώρος, που εκτείνεται μεταξύ των οδών Μακένζι Κίνγκ, Παύλου Μελά και Ικτίνου, σε στάθμη τουλάχιστον 5,00 μ από τις σύγχρονες οδούς, περιλαμβάνει βαπτιστήριο των πρωτοβυζαντινών χρόνων (4ος -5ος αι.) και υπόγειες δίδυμες κινστέρνες, που κατά την βυζαντινή εποχή μετασκευάστηκαν σε λατρευτικό χώρο, γνωστό σήμερα ως «Αγίασμα». Το βαπτιστήριο ανήκε στο συγκρότημα της επισκοπικής βασιλικής του 5ου αι., πάνω στα ερείπια της οποίας κτίστηκε ο βυζαντινός ναός της Αγίας Σοφίας. Ωστόσο, η ανέγερσή του, πιθανότατα, σχετίζεται με την προγενέστερη βασιλική της εποχής του Κωνσταντίνου Α΄ (306-337). Έξι ημικυκλικές κόγχες, ανοιγμένες στο πάχος της τοιχοποιίας συνθέτουν την εξαγωνική κάτοψη του βαπτιστηρίου. Από τους έξι μονολιθικούς μαρμάρινους κίονες, που υψώνονταν ανάμεσα στις κόγχες και στήριζαν την ανωδομή του κτίσματος, ένας μόνον διατηρείται σήμερα στη θέση του. Το κτίσμα ήταν πολυτελές, οι τοίχοι του έφεραν εσωτερικά ορθομαρμάρωση, μάρμαρα χρησιμοποιήθηκαν στην κολυμβήθρα στο κέντρο, ενώ το δάπεδο ήταν στρωμένο με μαρμάρινες πλάκες και ψηφιδωτά.

Οι αρχαιότητες εντοπίστηκαν με αφορμή τις καταστροφικές πυρκαγιές του 1890 και 1917, στο πλαίσιο εργασιών ανοικοδόμησης της περιοχής. Το 1947 ανεγέρθηκε στα βορειοανατολικά του αρχαιολογικού χώρου ναΐδριο αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη, το οποίο ανακατασκευάστηκε την δεκαετία του 1990. Ο αρχαιολογικός χώρος με τα μνημεία του κηρύχθηκε αρχικά το 1962 ως ιστορικός διατηρητέος και επανακηρύχθηκε το 2003 ως ενιαίος αρχαιολογικός χώρος μαζί με τον γειτονικό ναό της Αγίας Σοφίας.

Με στόχο την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου, πραγματοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης εργασίες αποκατάστασης των πρωτοβυζαντινών καταλοίπων, ανακαίνισης των νεώτερων κτισμάτων και εξυγίανσης των υποδομών, κατά την περίοδο 2021-2025, στο πλαίσιο του έργου με τίτλο: Ανάδειξη αρχαιολογικού χώρου Αγιάσματος Αγίου Ιωάννη στη Θεσσαλονίκη, ενταγμένο στα Επιχειρησιακά Προγράμματα «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020» και «Κεντρική Μακεδονία 2021-2027».

Αποκαλύφθηκε το περίγραμμα του βαπτιστηρίου και αποκαταστάθηκαν οι δομές του, ώστε να είναι ευανάγνωστη η κάτοψή του και να αναδεικνύεται με ευκρίνεια η αρχιτεκτονική του σύνθεση. Επιστρώθηκε νέο δάπεδο, ως υπόμνηση της μαρμάρινης πλακόστρωσης και συντηρήθηκαν τα μαρμάρινα παραπέτα της κολυμβήθρας.

Η διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου περιέλαβε, επίσης, την δημιουργία νέας, προσβάσιμης από ΑμεΑ εισόδου από τον πεζόδρομο της Ικτίνου, με την κατασκευή ανελκυστήρα, την εγκατάσταση φωτισμού ανάδειξης και την ανακατασκευή της αρχικής εισόδου και της περίφραξης. Για την πληροφόρηση του κοινού τοποθετήθηκαν ενημερωτικές πινακίδες και απτικός χάρτης με δυνατότητα ανάγνωσης και από άτομα με προβλήματα όρασης (γραφή Μπράιγ).