Skip to main content
Skip to main content

Άγιος Νικόλαος Τρανός

Ο μη σωζόμενος σήμερα ναός του Αγ. Νικολάου, ο επονομαζόμενος «Τρανός», ανεγέρθηκε το 1864 στη θέση παλαιότερου ναού του 1722, όπου προϋπήρχε ακόμα παλαιότερος ναός των βυζαντινών χρόνων. Βρισκόταν στο κέντρο της πόλης, νοτιοανατολικά της ρωμαϊκής αγοράς, στην γειτονιά των εύπορων Ελλήνων και ήταν γνωστός και ως Άγιος Νικόλαος Αρχοντικός
Ο ναός του Αγίου Νικολάου, τον οποίο ο φιλόλογος Πέτρος Παπαγεωργίου χαρακτήριζε ως τον «μέγιστον καί περικαλλέστατον τών νΰν εν χρήσει δντων ναών» υπήρξε ένα μεγαλοπρεπές κτίριο, που ακολουθούσε τον τύπο της τρίκλιτης τρουλλαίας βασιλικής με πιόσχημο περίστωο με γυναικωνίτη στον όροφο. Δύο πυργόσχημα κωδωνοστάσια υψώνονταν στα άκρα της δυτικής πλευράς. Οι εξωτερικές όψεις ήταν οργανωμένες σύμφωνα με τα κλασικιστικά πρότυπα, ενώ ενδιαφέρον παρουσίαζαν τα αετώματα της ανατολικής και δυτικής όψης που κοσμούνταν με τετράφυλλο και αχλαδόσχημους φεγγίτες, στοιχεία που παραπέμπουν στο μπαρόκ. Μετά την πυρκαγιά του 1890, που κατέστρεψε τον μέχρι τότε παραθαλάσσιο μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου, λειτούργησε για μεγάλο διάστημα ως μητροπολιτικός ναός της πόλης.
Ο ναός καταστράφηκε από τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917 και δεν ανοικοδομήθηκε, καθώς δεν συμπεριλήφθηκε στο νέο σχέδιο πόλης. Στο οικόπεδο φιλοξενήθηκαν μετά το 1922 προσφυγικές εγκαταστάσεις, ενώ το 1935 ανεγέρθηκε στη θέση του ένας μικρός ναός, που διατηρείται μέχρι σήμερα. Σχέδια για ανέγερση του Μεγάρου της Αστυνομίας στο χώρο τελικά δεν υλοποιήθηκαν. Ανασκαφική έρευνα στο οικόπεδο κατά τα έτη 1973 και 1976-77 αποκάλυψε τμήματα του μεγάλου καμένου ναού, καθώς και προγενέστερα λείψανα.