Αγία Σοφία Copy
Ο ναός της του Θεού Σοφίας (Αγία Σοφία) ανεγέρθηκε στον 7ο ή τον 8ο αι. πάνω στα ερείπια της παλαιότερης πεντάκλιτης βασιλικής και υπήρξε ο μητροπολιτ…
Τούμπα Ελαιώνων
Στις υπώρειες του δάσους του Σέιχ Σου, 1750μ. ανατολικά του σημείου που η επαρχιακή οδός Πυλαίας-Χορτιάτη τέμνει την Εσωτερική Περιφερειακή οδό Θεσσαλ…
Ναός Σωτήρος
Ο μικρός ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος ταυτίστηκε παλαιότερα με το μονύδριο του κυρ Κύρου ή με παρεκκλήσιο της μονής του κυρ Ιωήλ. Πρόκειται για…
Φρούριο Βαρδαρίου
Το Φρούριο του Βαρδαρίου, γνωστό ως Τοπ Χανέ, πύργος Όπλοστασίου, ή Ταμπά Χανέ ή και πύργος Βυρσοδεψίων, αποτελεί σημαντικό έργο της οχυρωματικής τω…
Κινστέρνα Παναγίας Ελεούσας
Κάτω από σύγχρονο παρεκκλήσιο, που βρίσκεται στο ισόγειο γνωστού πολυκαταστήματος της οδού Τσιμισκή, διατηρείται η υπόγεια βυζαντινή κινστέρνα/δεξαμεν…
Άγιος Αντώνιος
Ο μικρός μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Αντωνίου, του αποκαλούμενου προστάτη των φρενοβλαβών, οικοδομήθηκε πριν από το 1825 στη μορφή δίκλιτης βασιλική…
Παναγία Λαοδηγήτρια
Ο ναός της Παναγίας Λαοδηγήτριας ή Λαγουδιανής βρίσκεται στις παρυφές της Άνω Πόλης της, στη διασταύρωση των οδών Ιουλιανού και Ολυμπιάδος. Πρόκειται …
Άγιος Νικόλαος Τρανός
Ο μη σωζόμενος σήμερα ναός του Αγ. Νικολάου, ο επονομαζόμενος «Τρανός», ανεγέρθηκε το 1864 στη θέση παλαιότερου ναού του 1722, όπου προϋπήρχε ακόμα πα…
Άγιος Μηνάς
Ο σημερινός ναός του αγίου Μηνά ή των αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου, όπως είναι η επίσημη ονομασία, είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, η κατασκευ…
Άγιος Αθανάσιος
Ο ναός βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Σωκράτους. Κατά την οθωμανική περίοδο υπήρξε ενοριακός ναός της μεγαλύτερης και πλουσιότερης ομώνυμ…
Νέα Παναγία
Βρίσκεται στη συμβολή των οδών Δημητρίου Γούναρη και Μητροπόλεως. Είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου ενώ παλαιότερα ήταν γνωστός ως Μεγάλη ή …
Παναγία Γοργοεπήκοος (Παναγούδα)
Ο ναός της Παναγίας Γοργοεπηκόου —γνωστός στους Θεσσαλονικείς ως Παναγούδα— ανεγέρθηκε το 1818 στον τύπο της μεταβυζαντινής ξυλόστεγης βασιλικής με γυ…
Υπαπαντή
Ο σημερινός ναός της Υπαπαντής του Χριστού αποτελεί επισκευή του 1841, ωστόσο ανεγέρθηκε στη θέση γνωστής από πατριαρχικά έγγραφα βυζαντινής μονής του…
Βυζαντινό Λουτρό
Το Βυζαντινό Λουτρό βρίσκεται στην περιοχή Κουλέ Καφέ στις παρυφές της Άνω Πόλης, βορείως της βυζαντινής κιστέρνας της οδού Ολυμπιάδος. Το κτίσμα, που…
Ναός Ταξιαρχών
Ο Ναός των Ταξιαρχών βρίσκεται στο βορειανατολικό τμήμα της Άνω Πόλης. Κτίστηκε πιθανώς τον 14ο αι. και είναι διώροφος με ταφική κρύπτη. Ο ξυλόστεγος …
Αγία Θεοδώρα
Στην ίδια θέση όπου βρίσκεται το σημερινό μοναστήρι της Αγίας Θεοδώρας, στο κέντρο της πόλης, υπήρχε ομώνυμη μονή της βυζαντινής περιόδου. Σύμφωνα με …
Αγίασμα Αγίου Ιωάννου Προδρόμου
Στα νοτιανατολικά του ναού της του Θεού Σοφίας, στη συμβολή της οδού Μακένζυ Κίνγκ με τον πεζόδρομο της Ικτίνου βρίσκεται το Αγίασμα, γνωστό και ως κα…
Κινστέρνα (οδoύ Ολυμπιάδος)
Κατά τη διαπλάτυνση της οδού Ολυμπιάδος κοντά στη συμβολή της με την οδό Αγίας Σοφίας και κοντά στο Βυζαντινό Λουτρό της Άνω Πόλης αποκαλύφθηκε μεγάλη…
Τουρμπές Μουσά Μπαμπά
Στην πλατεία Τερψιθέας στην Άνω Πόλη βρίσκεται ο τουρμπές – μουσουλμανικό ταφικό μαυσωλείο του αγιοποιημένου Μουσά Μπαμπά. Είναι το μοναδικό σωζόμενο …
Γενί Χαμάμ (Αίγλη)
Στη διασταύρωση των οδών Αγίου Νικολάου και Κασσάνδρου, βόρεια του ναού του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται το μικρό οθωμανικό λουτρό Γενί Χαμάμ (Yeni Hamam…
Πασά Χαμάμ (Λουτρά Φοίνιξ)
Κοντά στα δυτικά τείχη της πόλης και νότια του ναού των Αγίων Αποστόλων βρίσκεται το Πασά Χαμάμ. Κτίστηκε γύρω στα 1520-1530 από τον βεζύρη Cezeri Kas…
Γιαχουντί Χαμάμ (Λουλουδάδικα)
Μεταξύ των οδών Κομνηνών, Βασιλέως Ηρακλείου και Φραγκίνη βρίσκεται το λουτρό Γιαχουντί Χαμάμ ή Παζάρ Χαμάμ. Ιδρύθηκε από τον Χαλίλ Αγά, αξιωματούχο τ…
Μπέη Χαμάμ (Λουτρά Παράδεισος)
Στη διασταύρωση των σημερινών οδών Εγνατία και Μητροπολίτου Γενναδίου και πάνω στον άξονα της βυζαντινής Λεωφόρου βρίσκεται το Μπέη Χαμάμ. Οικοδομήθηκ…
Αλατζά Ιμαρέτ (Ισάκ Πασά Τζαμί)
Το οθωμανικό συγκρότημα που περιλάμβανε τζαμί, πτωχοκομείο και ιεροδιδασκαλείο, γνωστό με την ονομασία Αλατζά Ιμαρέτ ή Ισχάκ Πασά τζαμί, ανεγέρθηκε σε…
Χαμζά Μπέη Τζαμί (Αλκαζάρ)
Στη διασταύρωση των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου βρίσκεται το Χαμζά Μπέη τζαμί, γνωστό και ως «Αλκαζάρ», λόγω της λειτουργίας εκεί του ομώνυμου κινηματ…
Μπεζεστένι
Το Μπεζεστένι της Θεσσαλονίκης (κλειστή αγορά πολύτιμων ειδών και υφασμάτων) κτίστηκε πιθανότατα επί Σουλτάνου Μεχμέτ Β’ (1455-1459). Πρόκειται για έν…
Κωδωνοστάσιο Προφήτη Ηλία (Πυλαία)
Το τετράπλευρο πυργόσχημο κωδωνοστάσιο του ναού του Προφήτη Ηλία χτίστηκε το 1869, σύμφωνα με επιγραφή ενσωματωμένη στην τοιχοποιία. Για την ανέγερσή…
Κινστέρνα Αγίων Αποστόλων
Στα βορειοδυτικά του καθολικού των Αγίων Αποστόλων και άλλοτε τμήμα του εκτεταμένου συγκροτήματος της βυζαντινής μονής διασώζεται ημιυπόγεια κινστέρνα…
Προφήτης Ηλίας
Επί της οδού Ολυμπιάδος, στη συμβολή της με την οδό Προφήτη Ηλία, πάνω σε ένα φυσικό βραχώδες έξαρμα δεσπόζει ο ναός του Προφήτη Ηλία. Μοναδικός στη π…
Μονή Βλατάδων
Ιδρύθηκε από τους αδελφούς Δωρόθεο και Μάρκο Βλατή, μαθητές του αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης αγίου Γρηγορίου Παλαμά, όταν ο Δωρόθεος ήταν μητροπολίτης Θ…
Μακεδονικός τάφος “Μαιευτηρίου”
Ο λεγόμενος «τάφος του Μαιευτηρίου», κατασκευασμένος δίπλα στον αρχαίο δρόμο που συμπίπτει με την σημερινή οδό Αλ. Παπαναστασίου, σε απόσταση 2 χλμ. α…
Νυμφαίο/Κρηναίο Εγνατίας
Οικοδομικά κατάλοιπα νυμφαίου, τμήμα του μαρμαρόστρωτου καταστρώματος και του βόρειου κρασπέδου της κεντρικής οδού της αρχαίας πόλης (decumanus maximu…
Στήλη των όφεων
«Μάρμαρο του Φιδιού» ή «Στήλη των Όφεων» («Yilan Mermer»). Βάση μνημείου αποτελούμενη από μονολιθικό πεσσό σε βαθμιδωτή κρηπίδα.
Ο πεσσός, ύψους 3,50μ…
Αψίδα Γαλερίου (Καμάρα)
Θριαμβικό τόξο ή αψίδα, γνωστή ως Καμάρα. Εξαιτίας του σωζόμενου διακόσμου της που σχετίζεται με τη βαρυσήμαντη νικηφόρα εκστρατεία του Καίσαρα Γαλέρι…
Πλατεία Κυπρίων Αγωνιστών
Οι αρχαιολογικές εργασίες στην πρώην Πλατεία Διοικητηρίου πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της απόφασης του Δήμου Θεσσαλονίκης το 1987 για την κατασκευή …
Αρχαία (Ρωμαϊκή) Αγορά
Το συγκρότημα της Αρχαίας (Ρωμαϊκής) Αγοράς της Θεσσαλονίκης βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του άξονα της Αριστοτέλους. Ο επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος …
Αγία Σοφία
Ο ναός της του Θεού Σοφίας (Αγία Σοφία) ανεγέρθηκε στον 7ο ή τον 8ο αι. πάνω στα ερείπια της παλαιότερης πεντάκλιτης βασιλικής και υπήρξε ο μητροπολιτ…
Μακεδονικός τάφος Φοίνικα
Ο λεγόμενος μακεδονικός τάφος του Φοίνικα, στην Πυλαία Θεσσαλονίκης, αποκαλύφθηκε συλημένος την άνοιξη του 1987, κατά την κατασκευή της περιφερειακής …
Τάφοι Μακεδονικού Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Στον χώρο που καταλαμβάνει το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (MOMus), εντός της έκτασης της Δ.Ε.Θ., μεταξύ των υπόλοιπων, διαφόρων κατηγοριών και…
Αγία Αικατερίνη
Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται στην Άνω Πόλη, κοντά στα βορειοδυτικά τείχη. Ιδρύθηκε στα τέλη του 13ου /αρχές του 14ου αιώνα και φαίνεται να ε…
Άγιος Νικόλαος Ορφανός
Βρίσκεται κοντά στα ανατολικά τείχη στις παρυφές της Άνω Πόλης μέσα σε έναν καταπράσινο κήπο. Από το μοναστηριακό συγκρότημα διατηρούνται ερείπια από …
Άγιοι Απόστολοι
Ο ναός των Αγίων Αποστόλων ιδρύθηκε από τον Πατριάρχη Νήφωνα Α΄(1310-1314) ως καθολικό μονής, αφιερωμένης πιθανόν στην Παναγία. Από το αρχικό συγκρότη…
Άγιος Παντελεήμων
Ο ναός του Αγίου Παντελεήμονα βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της εντός των τειχών περιοχής της Θεσσαλονίκης, κοντά στην Κασσανδρεωτική Πύλη. Χρονολογεί…
Παναγία Χαλκέων
Ο ναός της Παναγίας των Χαλκέων βρίσκεται στο κέντρο της εντός των τειχών πόλης, αμέσως βόρεια της άλλοτε βυζαντινής Λεωφόρου. Σύμφωνα με την κτητορικ…
Βασιλική Αχειροποιήτου
Στο κέντρο της πόλης επί της οδού Αγίας Σοφίας, βρίσκεται ο Μεγάλος Ναός της Θεοτόκου. Κτίστηκε, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες, στα τέλη του 5…
Όσιος Δαβίδ – Μονή Λατόμου
Ο πρωτοβυζαντινός ναός της Μονής Λατόμου —γνωστός σήμερα ως Όσιος Δαυίδ— ιδρύθηκε, πιθανώς, στις αρχές του 6ου αιώνα ως σταυρικός, εγγεγραμμένος σε τε…
Ροτόντα
Το εμβληματικό μνημείο της Θεσσαλονίκης ανεγέρθηκε βορείως της Αψίδας του Γαλερίου, στις αρχές του 4ου αι., στο μεταίχμιο δηλαδή του ειδωλολατρικού με…
Άγιος Δημήτριος
Ο περιώνυμος ναός του Αγίου Δημητρίου, του θαυματουργού και πολιούχου αγίου της Θεσσαλονίκης, αποτελεί ήδη από την πρωτοβυζαντινή περίοδο ένα από τα σ…
Επταπύργιο
Το φρούριο του Επταπυργίου, γνωστό και με την οθωμανική ονομασία Γεντί Κουλέ (Yedi Kule), βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της οχύρωσης της πόλης, σ…
Τείχη – Οχύρωση
Ο οχυρωματικός περίβολος της Θεσσαλονίκης διαχώριζε τον αστικό χώρο από την ύπαιθρο χώρα, ενώ πύλες ανοίγονταν στα σημεία σύνδεσης βασικών οδικών αρτη…
Λουτρό Κανελλοπούλου
Τμήμα λουτρών (θερμών), εντοπίστηκε κατά την εκσκαφή οικοπέδου στη συμβολή των οδών Κανελλοπούλου και Καθ. Ευρυγένη. Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα ταυτίζ…
Κιβωτιόσχημος τάφος (Media/Public)
Στην περιοχή του Φοίνικα έχει αποκαλυφθεί εκτεταμένο νεκροταφείο (τέλη 5ου – μέσα 3ου αι. π.Χ.), στο οποίο, εκτός από τον μακεδονικό «τάφο του Φοίνικα…
Λευκός Πύργος
Ο Λευκός Πύργος ανήκει σε φρούριο που χτίστηκε στο ΝΑ άκρο της οχύρωσης, κατ΄αντιστοιχία με το Φρούριο του Τοπ Χανέ στα ΝΔ, επί Σουλτάνου Σουλεϊμάν το…
Μνημεία και Αρχαιολογικοί Χώροι
Monument Types
Historic Period
Λειτουργία Χρήση
Χαρακτηρισμός
- Οχύρωση
- Λατρεία (Χριστιανικός ναός)
- Τμήμα πόλης (δημόσια κτήρια, λατρεία, οικιστικός χώρος, υποδομές)
- Τμήμα πόλης (δημόσια κτήρια, λατρεία, οικιστικός χώρος, υποδομές, ταφικός χώρος)
- Τμήμα πόλης (δημόσια κτήρια, λατρεία)
- Δημόσιος χώρος (Αψίδα)
- Δημόσιος χώρος
- Δημόσιος χώρος (κρήνη, δρόμος)
- Λατρεία (Χριστιανικός ναός, Μουσουλμανικό τέμενος)
- Δημόσιος χώρος, Λατρεία, Ταφική χρήση, Δίκτυα υποδομών
- Λατρεία (Χριστιανικός ναός, Χριστιανικό μοναστήρι, Μουσουλμανικό τέμενος)
- Λατρεία (Χριστιανικός ναός, Χριστιανικό μοναστήρι)
- Δημόσιος χώρος, Οικιστικός χώρος (Λουτρό)
- Λατρεία, Οχύρωση
- Λατρεία (Χριστιανικό μοναστήρι)
- Λατρεία (Χριστιανικός ναός), Δίκτυο υποδομών (αγωγός, δεξαμενή), Οικιστικός χώρος
- Δίκτυο υποδομών (ύδρευση/αποχέτευση)
- Λατρεία (Χριστιανικό μοναστήρι), Δίκτυο υποδομών (δεξαμενή)
- Δίκτυο υποδομών (Δεξαμενή), Λατρεία (Χριστιανικό μοναστήρι)
- Δημόσιος χώρος (εμπορική αγορά)
- Λατρεία (Μουσουλμανικό τέμενος)
- Δημόσιος χώρος (Ιμαρέτ-πτωχοκομείο, Μεντρεσές-ιεροδιδασκαλείο), Λατρεία (Μουσουλμανικό τέμενος)
- Τμήμα πόλης (λουτρό)
- Δημόσιος χώρος (μαυσωλείο)
- Λατρεία, Ταφική χρήση
- Δημόσιος χώρος (γέφυρα)
- Δημόσιος χώρος (νεκροταφείο και δρόμος)
- Δημόσιος χώρος (νεκροταφείο αρχαίου οικισμού Πυλαίας)
- Δημόσιο κτήριο (λουτρό)
- Οικισμός