Μακεδονικός τάφος “Μαιευτηρίου”

Ο λεγόμενος «τάφος του Μαιευτηρίου», κατασκευασμένος δίπλα στον αρχαίο δρόμο που συμπίπτει με την σημερινή οδό Αλ. Παπαναστασίου, σε απόσταση 2 χλμ. από το ανατολικό τείχος, εντάσσεται πιθανόν στην παρόδια προέκταση του ανατολικού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης και χρονολογείται περί τα μέσα του 3ου αι. π.Χ. Η συμβατική ονομασία του «τάφος του Μαιευτηρίου» οφείλεται στο αντικρινό διατηρητέο κτίριο, όπου στεγαζόταν από το 1925 το Δημόσιο Μαιευτήριο (πρώην Ρωσικό Νοσοκομείο).
Βρέθηκε τυχαία κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο από Γάλλους στρατιώτες, συλημένος από την αρχαιότητα. Εγκαταλείφθηκε λόγω του πολέμου, καλύφθηκε από τις επιχώσεις του τύμβου του και η θέση του λησμονήθηκε. Ξαναβρέθηκε τυχαία το 1940 κατά τις εργασίες κατασκευής αντιαεροπορικού καταφυγίου.
Στην αρχαιότητα το μνημείο ήταν υπόγειο, καλυμμένο με υπέργειο χωμάτινο τύμβο. Στην είσοδό του οδηγούσε επικλινής δρόμος. Είναι κατασκευασμένος από πωρόλιθο, μονοθάλαμος, καμαροσκεπής, με ναόσχημη πρόσοψη δωρικού ρυθμού και είσοδο προς τα βόρεια. Η πρόσοψη και το εσωτερικό του θαλάμου έφεραν επίχριση με κονίαμα.
Στο εσωτερικό του θαλάμου, διαστάσεων 3,34×2,22 μ., βρέθηκαν δύο χτιστές κλίνες σε διάταξη Γ. Η μια εξ αυτών διατηρούσε στο μέτωπό της υπολείμματα ζωγραφικού διακόσμου με διονυσιακά και φυτικά θέματα. Τμήματά της εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι. Στη δεύτερη, διατηρούνται κατά τόπους μόνο υπολείμματα του υποστρώματος του επιχρίσματός της. Καθώς βρέθηκε συλημένος, τα μόνα κινητά ευρήματα του θαλάμου ήταν λίγα πήλινα αγγεία και ειδώλια, που φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και στο Μουσείο του Λούβρου.
Πίσω από το μνημείο ερευνήθηκε το 1940 κατασκευή από πλίνθους, στην οποία ερμηνεύθηκε ως χώρος στον οποίο πραγματοποιήθηκε η καύση των νεκρών.