Skip to main content
Skip to main content

Νυμφαίο/Κρηναίο Εγνατίας

Οικοδομικά κατάλοιπα νυμφαίου, τμήμα του μαρμαρόστρωτου καταστρώματος και του βόρειου κρασπέδου της κεντρικής οδού της αρχαίας πόλης (decumanus maximus).
Κατασκευασμένο στο βόρειο μέτωπο της κεντρικής οδού της αρχαίας πόλης και στραμμένο προς αυτήν βρίσκεται ένα μνημειακό κρηναίο οικοδόμημα (νυμφαίο) τραπεζοειδούς κάτοψης, με μορφή τρίπλευρης εξέδρας. Εντοπίζεται σε βάθος 5,00μ. από το βόρειο κράσπεδο της σημερινής οδού Εγνατίας στη συμβολή της με την οδό Μητρ. Γενναδίου, ακριβώς μπροστά από το Bey Hamam («Λουτρά Παράδεισος»). Σε πρωιμότερη οικοδομική φάση, στο οπίσθιο μέρος του μνημειακού κρηναίου οικοδομήματος και σε επαφή με τον στυλοβάτη του, προϋπήρχε πιο απλή, μικρότερων διαστάσεων, τρίπλευρη πλινθόκτιστη κατασκευή με επένδυση από μαρμάρινες πλάκες, η οποία λειτουργούσε επίσης ως κρήνη.
Το νυμφαίο αποτελείται από ένα χαμηλό τοιχίο, επενδεδυμένο με μαρμάρινα θωράκια με ανάγλυφη διακόσμηση, το οποίο πλαισιώνει ανοικτή δεξαμενή ημιεξαγωνικής κάτοψης, κατασκευασμένη με απλή αργολιθοδομή. Ακολουθεί λιθόκτιστος στυλοβάτης με επίστεψη από μαρμάρινη κατασκευή, στις τέσσερις γωνίες της οποίας εδράζονταν τετράπλευρες βάσεις αττικού τύπου πάνω σε ισάριθμες ακατέργαστες πλίνθους σε δεύτερη χρήση. Το τοίχωμα της πρόσοψης είναι πλινθόκτιστο και επενδεδυμένο με μαρμάρινες πλάκες. Επάνω στις βάσεις ήταν τοποθετημένοι ισάριθμοι πεσσοί, επίσης σε δεύτερη χρήση, διακοσμημένοι με ανάγλυφο φυτικό θέμα (σώζονται οι τρεις με αποκομμένο το άνω τμήμα τους). Οι πεσσοί χρονολογούνται από τους Βελένη και Αδάμ-Βελένη στην περίοδο μεταξύ των μέσων του 3ου και των μέσων του 4ου αι. μ.Χ., ενώ από τον Vitti στην ύστερη αδριάνεια ή πρώιμη αντωνίνεια περίοδο (εντός του 2ου αι. μ.Χ.). Για τη στέγαση του οικοδομήματος έχει προταθεί από τους Βελένη και Αδάμ-Βελένη κάποιου τύπου θολωτή κατασκευή.
Στις μαρμάρινες πλάκες της πρόσοψης του κρηναίου οικοδομήματος αναπτυσσόταν σε μία σειρά κτητορική επιγραφή, το σωζόμενο τμήμα της οποίας αναφέρει «ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΕΡΓΟΝ Ο ΕΝΔΟΞΟΤΑΤΟΣ [—–]», χωρίς, ωστόσο, να διατηρείται το όνομα του δωρητή ή άλλα στοιχεία. Η επιγραφή έχει χρονολογηθεί είτε στο α’ μισό του 3ου αι. μ.Χ. είτε στην ύστερη αρχαιότητα. Οι Βελένης και Αδάμ-Βελένη τοποθετούν την επιγραφή στο δεύτερο μισό του 4ου αι. μ.Χ. και χρονολογούν το μνημείο πιθανότατα στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. μ.Χ. Σύμφωνα με τον Vitti, το νυμφαίο κατασκευάστηκε στο α’ μισό του 3ου αι. μ.Χ., ενώ σε μεταγενέστερη περίοδο (4ος ή 5ος αι. μ.Χ.) ανακαινίστηκε ριζικά με την προσθήκη, μεταξύ άλλων, επιπλέον αρχιτεκτονικών μελών σε δεύτερη χρήση (πεσσοί, πλίνθοι βάσεων, φατνώματα κ.ά.) και παρέμεινε σε λειτουργία ίσως μέχρι τον 7ο αι. μ.Χ.